Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić kritikovao je odluku Vlade Crne Gore da pošalje svog predstavnika na obilježavanje akcije “Oluja” u Kninu, navodeći da istovremeno nije poslala predstavnika na komemoraciju srpskim žrtvama u Mrkonjić Gradu, prenosi RTS.

“Zvanična Crna Gora učestvuje u proslavi ‘Oluje’, a nikoga nije poslala na komemorativno sjećanje na stradale Srbe u Mrkonjić Gradu. Hvala Vladi Crne Gore. Ovo nije kraj, već tek početak takvih odluka”, tvrdi predsjednik Srbije.

Ocjenjuje da su očekivanja dijela javnosti nakon političkih promjena u Crnoj Gori 2020. godine bila prevelika i poručuje da Srbija mora da nastavi da pruža podršku Srpskoj i srpskom narodu u Crnoj Gori.

“Dobro je da sve te činjenice možemo da saberemo, jer ćemo biti pripremljeniji za političke događaje koji dolaze. Treba da budemo svjesni svih problema i podjela koje su nam nametnuli”, zaključuje Vučić.

Otpravnik poslova u Ambasadi Crne Gore u Hrvatskoj prisustvovaće sjutra u Kninu obilježavanju 31. godišnjice operacije “Oluja”.

To su “Vijestima” kazali iz Ministarstva vanjskih poslova (MVP), dok iz Ministarstva odbrane nisu odgovorili da li su dobili poziv da prisustvuju događaju, ako jesu, hoće li imati predstavnika u Kninu, te ukoliko neće, zašto.

Resor odbrane prošle godine je odbio poziv Zagreba, saopštivši da je ministar Dragan Krapović (Demokrate) tu odluku donio uvažavajući istorijski i regionalni kontekst, te osjetljivost koju tema “Oluje” nosi.

Iz MVP-a su naveli da će otpravnik poslova biti na obilježavanju Dana pobjede i domovinske zahvalnosti, Dana hrvatskih branitelja i godišnjice vojno-policijske operacije “Oluja” – u skladu “s uobičajenom diplomatskom praksom, posebno između susjednih država i saveznica u okviru NATO-a”.

“Prisustvo predstavnika Ambasade predstavlja dio redovne diplomatske prakse i izraz je uvažavanja prema državi domaćinu i zvaničnim državnim obilježavanjima, uz istovremeno potvrđivanje opredijeljenosti Crne Gore za njegovanje dobrosusjedskih odnosa, dijaloga, međusobnog poštovanja i regionalne saradnje”, rekli su redakciji iz resora kojim upravlja Ervin Ibrahimović (Bošnjačka stranka).

Predsjednik Vlade Hrvatske Andrej Plenković, izjavio je preksinoć da očekuje da obilježavanje “Oluje” u Kninu bude dostojanstveno.

“… S emocijama i evociranjem svega onoga što su hrvatski branitelji učinili za Hrvatsku, slobodu i demokratiju u Domovinskom ratu, kao i dvije velike pobjede – ‘Bljesak’ i ‘Oluja’, kao kruna 1995. godine, kad je Hrvatska stvorila sve pretpostavke da spoji svoj sjever i jug i s mirnom reintegracijom zaokruži svoj teritorijalni integritet”, kazao je Plenković.

Hrvatska je “Olujom” u avgustu 1995. povratila kontrolu nad dijelom svoje teritorije, na kojoj je dio hrvatskih Srba formirao tzv. Republiku Srpsku Krajinu. Prema hrvatskim izvorima, pred “Olujom” iz Hrvatske je u konvojima otišlo oko 130.000 Srba, a prema srpskim njih 200.000-300.000 je prognano ili pobjeglo u Bosnu i Hercegovinu (BiH) ili Srbiju.

Godišnjica operacije “Oluja” u Hrvatskoj se obilježava 5. avgusta, kao Dan pobjede i domovinske zahvalnosti, dok se u Srbiji “Oluja” obilježava 4. avgusta, na dan kad je operacija počela, kao Dan sjećanja na stradale i prognane Srbe.

Tokom četvorodnevne ofanzive, hrvatske snage su zauzele više od 10.000 kvadratnih kilometara teritorije i ušle u Knin, glavni grad pobunjenih Srba.

Hrvatska nevladina organizacija “Dokumenta” (Documenta) identifikovala je 2.353 žrtve “Oluje”, među kojima većinu čine osobe srpske nacionalnosti i civili.

Koordinator istraživanja Nikola Mokrović, rekao je prošle godine da je za period od 25. jula 1995. do 14. januara 2001. evidentirano i 126 osoba za koje se, prema dostupnim informacijama, ne može utvrditi da li su bile žrtve rata. Evidentirano je, kako je navedeno, i 113 osoba koje su označene kao nepotvrđene žrtve, budući da za njih nedostaju vjerodostojni izvori koji bi omogućili potvrdu okolnosti pod kojim su stradale.

Identifikovane su i 62 osobe koje su imale prebivalište ili su bile državljani tadašnje Socijalističke Republike Jugoslavije ili BiH, a koje su već evidentirane od beogradskog Fonda za humanitarno pravo ili se nalaze u Bosanskoj knjizi mrtvih, kazao je Mokrović na konferenciji za novinare.

Naveo je da je među žrtava najviše osoba srpske nacionalnosti – 1.747, a zatim hrvatske – 466. Civilnih žrtava je 1.170, vojnih 918, a stradalo je i 228 osoba miješanog statusa i 22 policajca. Među žrtvama srpske nacionalnosti je 1.055 civila i 472 vojnika, a među hrvatskim 371 vojnik i 60 civila. Najviše osoba je ubijeno – 1.073, nestale su 383, a u borbi je poginulo 346. Najviše žrtava je imalo između 36 i 64 godine.

U evidenciji beogradskog Dokumentaciono-informacionog centra “Veritas” iz 2021, nalaze se imena 1.877 stradalih i nestalih Srba iz ove akcije i nakon nje, od čega je 1.228 civila, od kojih su, kako navode, oko tri četvrtine bili stariji od 60 godina.

Tribunal u Hagu osudio je 2011. prvostepeno hrvatske generale Anta Gotovinu i Mladena Markača na 24, odnosno 18 godina zatvora, za progon, deportaciju, pljačku, ubistva i nehumana djela nad srpskim stanovništvom u Krajini, dok je general Ivan Čermak oslobođen optužbi.

Presudom Međunarodnog suda pravde utvrđeno je da su političke i vojne vlasti Hrvatske bile svjesne da će ta operacija izazvati masovni egzodus srpskog stanovništva, te da su na očekivanom egzodusu zasnivale vojnu strategiju, smatrajući ga poželjnim. Međutim, Žalbeno vijeće Tribunala 2012. je oslobodilo i Gotovinu i Markača krivične odgovornosti.

Dokumentaciono-informacioni centar “Veritas” saopštio je 2021. da su hrvatski sudovi, od nekoliko procesuiranih pripadnika sopstvenih oružanih snaga, za ratne zločine nad Srbima iz vremena “Oluje” do sada pravosnažno osudili samo jednu osobu (slučaj “Prukljan i Mandići”) i jednu nepravosnažno (slučaj “Kijani”). Prvi je, kako navode, etnički Albanac, a drugi etnički Srbin.

Crna Gora našla se na preliminarnoj listi zemalja u kojima bi Evropska unija mogla da osnuje nove centre za prihvat i repatrijaciju iregularnih migranata, pišu italijanski mediji pozivajući se na izvore bliske tamošnjoj vladi i diplomatiji.

Italijanski ministar unutrašnjih poslova Mateo Pjantedozi predložiće ovaj plan kolegama iz Unije na vanrednom sastanku ministara unutrašnjih poslova EU.

Prema saznanjima novinske agencije Ansa, koja prenosi Dan, strategija vlade Đorđe Meloni zasniva se na širenju već postojećeg „albanskog modela” na druge države van granica EU. Ključna razlika u odnosu na sporazum koji Rim ima sa Tiranom jeste u tome što bi se novi centri finansirali direktno iz evropskih fondova i zajedničkog budžeta Unije.Osim Crne Gore, na spisku potencijalnih država u kojima bi se gradili objekti za smještaj i obradu dokumentacije nalaze se i Tunis, Libija, Egipat, Ruanda, Gana, Senegal, Mauritanija, Uganda, Uzbekistan, Jermenija i Etiopija.

Snažan pritisak Rima na briselsku administraciju dolazi u trenutku nagle eskalacije migrantske krize na južnim granicama Evrope. Okidač za vanrednu reakciju bile su dramatične okolnosti u španskoj severnoafričkoj enklavi Seuti, gdje je zabilježen ulazak oko 50.000 migranata, pri čemu je poginulo više od 57 osoba. Slučaj je izazvao ozbiljan politički i diplomatski sukob unutar EU — vlada u Rimu je nakon incidenata iznenada suspendovala dio Šengenskog sporazuma za letove i brodske linije iz Španije na period od mjesec dana.

Ovaj potez Rima naišao je na oštre osude vlasti u Madridu. Španski ministar spoljnih poslova Hoze Manuel Albares izjavio je za medije da pojedine evropske vlade nisu odgovarajuće reagovale na krizu, direktno prozivajući italijansko rukovodstvo, dok su španske vlasti i italijanska opozicija mjere Rima nazvali propagandnim.

Kako bi osigurala da države izvan EU prihvate saradnju, Italija zahtijeva da se od 1. januara naredne godine uvede rigorozna primjena programa GSP+. Tim mehanizmom predviđeno je da se ekonomski ustupci i trgovinske povlastice za treće zemlje direktno uslove njihovom spremnošću da sarađuju u postupcima deportacije i da bez odlaganja prihvataju nazad svoje državljane koji nelegalno borave na teritoriji Evropske unije.