Najava premijera Dritana Abazovića da je Crna Gora pokrenula sopstveni svemirski program postala je, predmet satiričnih postova na društvenim mrežama i reakcija dijela opozicije.

Najava pokretanja svemirskog programa se odnosi na pomoć koji će Vlada preko Fonda za inovacije dodijeliti start up kompaniji Montenegro Space Research (MSR) koja planira da u bliskoj budućnosti lansira u orbitu mini satelit CubeSat pod nazivom „Luča“.

Mladim naučnicima je neophodna finansijska, ali i administrativna podrška države između ostalog zbog registracije nacionalne frekvencije za satelite i nepostojanja zakona koji tretiraju tu oblast.

Sastanak osnivača MSR i premijera Dritana Abazovića 26. januara 2023. godine.

Zato je i organizovan sastanak sa premijerom. Međutim, taj sastanak je pao u drugi plan zbog brojnih reakcija i komentara na Abazovićevu najavu.

Stručnjak za komunikacije Miodrag Strugar ocjenjuje za Radio Slobodna Evropa (RSE) da je premijer, objavom o svemirskom programu Crne Gore, ipak napravio štetu mladim inovatorima:

„Umjesto o pozitivnim aspektima projekta mladih naučnika, u javnosti se prave šale i mimovi. Niko ne spominje taj projekat i mlade ljude kao nešto pozitivno, samo zbog toga što je Abazović želio da pretencioznom izjavom prikupi neki politički poen“.

Poplava mimova i šala na račun svemirskog programa

Najveći broj mimova na društvenim mrežama prikazivao je montažu Abazovića koji plovi kosmosom, zajedno sa članovima svoje Vlade. Tome je prethodila objava Abazovića na sjednici Vlade 26. januara o ulasku Crne Gore u svemirsku industriju:

Jedan od mimova – U fokusu korisnika je bio i vicepremijer Vladimir Joković

„Crna Gora pokreće svoj svemirski program. Dakle Crna Gora će prvi put u istoriji da pokrene svemirski program“, rekao je Abazović ministrima predviđajući da će ta informacija biti predmet šale u javnosti:

„Siguran sam da će ova informacija izazvati malo podsmijeha, kod nekih će biti možda predmet mimova, ali je stvar ozbiljna i drago mi je da vam to prenesem.“

https://www.facebook.com/100044145893852/posts/pfbid0jN6khS1YchU3p43cKD61tbMxmPrrGENUag5tmkvroFo34HpRM5Q2iDyjC5fgMcLKl/?app=fbl

Osim na sjednici Vlade, Abazović je o ovom programu govorio u obraćanju građanima i u posebnoj video objavi napravljenoj u njegovom kabinetu.

Naknadno je dio mimova, Abazović prenio i na svoj Twitter nalog.

‘Luča’ je projekt mladih inovatora
Zbog daljeg istraživanja i tehnološkog napretka, Vlada je obećala pomoć mladim inovatorima koji vode kompaniju čiji je jedan od ciljeva lansiranje satelita, kazao je za RSE Filip Jovićević, direktor i osnivač MSR:

„Prvi crnogorski satelit, biće realizovan najvjerovatnije u prvoj polovini sledeće godine. To je za Crnu Goru izuzetno značajno. Ovim satelitom ulazimo u porodicu zemalja koje se ozbiljno bave istraživanjem svemira i razvojem svemirskih tehnologija.“

Osnivači Montenegro Space Research. Filip Jovićević (desno)

Jovićević kaže da Crna Gora ne može da se takmiči sa NASA, ali navodi da se „malim koracima može zakoračiti u tu industriju“.

Komentarišući mnogobrojne mimove na društvenim mrežama nakon objave premijera da Crna Gora pokreće svemirski program, Jovićević kaže da je to bilo očekivano:

„Ipak, riječ je o Crnoj Gori, geografski maloj zemlji. Uz to postoje razni problemi koje treba riješiti u zemlji, ali naglašavam da finansiranjem nismo uskratili pomoć drugim, bitnijim stvarima.“

Probni satelit lansiran prošle godine

U oktobru prošle godine MSR je lansirao probni satelit pomoću meteoroloških balona koji je donio prve podatke, snimke i slike iz svemira. On je išao na visinu od oko 40 kilometara i prikupio hidro-meteorološke podatke, stanje UV zračenja.

„To je bio veliki uspjeh. Prvi put u Crnoj Gori se podigao taj meteorološki balon. To je bio pilot projekat. ‘Luča’ će biti mini satelit koji se koristi široko među zemljama koje se bave istraživanjem svemira“, kaže Filip Jovićević pojašnjavajući da razvijaju namjenu budućeg satelita:

„Imamo neke zaključke ali još ne možemo da ih objelodanimo jer ih nismo definisali. Na primjer tiču se istraživanja magnetnih struja na polovima.“

Premijerovo grabljenje zasluga

Strugar kaže da nije prvi put da premijer Abazović pokazuje narcisoidnost i namjeru da prigrabi sebi slavu bez ikakvog uporišta.

Jedan od mimova na račun „crnogorskog svemirskog programa“.

„Umjesto što je Abazović predstavio projekat kao da će neko ići u svemir, sa mjesta premijera je trebalo reći da će država pomoći mladim inovatorima da nastave sa onim što su započeli“, kaže Strugar dodajući da je praktično ostalo nepoznato da su mladi inovatori već zabilježili uspjeh.

Na drugoj strani premijer Abazović je odbacio ocjene da je njegova objava o „svemirskom programu“ pretenciozna.

„Nisam pretjerao kada sam govorio o svemirskom programu. Mislim da smo spremni da kritikujemo ono što ne poznajemo“, rekao je Abazović navodeći da je o tome razgovarao na ekonomskom forumu u Davosu:

„Samo uz dobru volju i bez troškova da budemo dio komiteta za svemirski program. Mogli bismo da organizujemo međunarodnu konferenciju gdje bi došli ljudi koji ulažu na stotine miliona eura u taj program.“

Političke reakcije

Abazovićevi politički protivnici su ocijenili apsurdnim najavu o pokretanju svemirskog programa u Crnoj Gori.

Iz opozicione Socijaldemokratske partije je saopšteno da je najava o svemirskom programu u aktuelnoj političko-društvenoj situaciji u ravni stand up komedije.

„Vratimo se u realnost – Crna Gora ima jedan i po avion od kojih juče nije poletio nijedan, najveći je odliv mladih ljudi i istraživača“, saopšteno je iz Demokratske partije socijalista.

Naučnik Dragan Hajduković

Oglasio se i naučnik Dragan Hajduković, crnogorski astrofizičar i fizičar zaposlen u CERN-u koji je prokomentarisao najavu svemirskog programa na sjednici Vlade:

„To pokazuje sledeće stvari: zastrašujuće neznanje, zastrašujuću površnost i mentalitet naših ‘glavara’ koji hoće da jednu bombastu izjavu iskoriste za dobijanje političkih poena.“

Iako osnivači kompanije nisu govorili o preciznim ciframa za finansiranje projekta, premijer Dritan Abazović je saopštio da projekat neće koštati više od dvjesta hiljada eura.

(RSE)