Bivši predsjednik Srbije i nosilac liste SNS-a Aleksandar Vučić priznao je poraz od pokreta koji predvode studenti na prijevremenim parlamentarnim izborima u zemlji, rekavši da će Studentska lista osvojiti većinu mandata.

Vučić je izjavio da, na osnovu uzorka glasova, Studentska lista očekuje da osvoji između 135 i 140 mjesta u 250-članom parlamentu, u poređenju sa 105 za njegovu izbornu listu.

Iako je naveo da konačni rezultati još nisu dostupni, rekao je: „Jasno je da smo izgubili ove izbore“.

Njegovu objavu dočekali su klicanje, euforija i suze u štabu Studentske liste.

„Preliminarni rezultati pokazuju da studenti ubjedljivo vode na gotovo svim biračkim mjestima“, rekao je Radomir Šaičić, kandidat Studentske liste, u govoru u izbornom štabu pokreta.

„Studenti su pobijedili, a s njima i nada da Srbija može biti zemlja pravde, slobode i dostojanstva“, dodao je. „Neka ova noć bude početak novog poglavlja.“

Glasanje je bila neka vrsta referenduma na kojem se odlučivalo može li Vučićeva Srpska napredna stranka (SNS), koja vlada od 2012. godine, zadržati vlast naspram pokreta nastao iz antikorupcijskih protesta širom zemlje.

Republička izborna komisija saopštla je da je do 18 sati izlaznost birača dostigla 64,9 posto, što je najviše od raspada Jugoslavije 1992. godine.

Izborni dan obilježen je izvještajima o zastrašivanju glasača.

Pritisak na studente

U Beogradu je policija sa zaštitnim šljemovima i štitovima raspoređena u blizini sjedišta izborne komisije, gdje su ceste bile zatvorene, a postavljene su i barikade.

Gradski tužioci apelovali su u nedjelju na sve uključene u izbore da izbjegnu nasilje.

Izbori slijede nakon gotovo dvije godine protesta koje predvode studenti, a koji su počeli nakon što se u novembru 2024. godine u Novom Sadu urušila nadstrešnica željezničke stanice, usmrtivši 16 ljudi.

Protesti su prerasli u pokret protiv korupcije i represije. Vučić i SNS negiraju optužbe.

Studentska lista kandidovala je ljude uglavnom sa univerziteta, iako mnogi od njij nemaju političkog iskustva.

Pokret se zalaže za depolitizaciju institucija i okončanje korupcije.

Neke etablirane opozicione stranke podržale su studente i nisu imale vlastite kandidate. Druge koje su izašle samostalno na izbore uglavnom nisu prešle izborni prag potreban da bi dobile mandate u parlamentu.

Vučić je u septembru podnio ostavku na mjesto predsjednika kako bi se kandidovao za premijera, obećavajući veće penzije, plate u javnom sektoru i investicije.

Oko 6,5 miliona ljudi imalo je pravo glasa za 250 parlamentarnih mjesta, uz 18 izbornih lista koje su se nadmetale. Za formiranje vlade potrebna je većina od 126 mjesta.

Vanredni parlamentarni izbori održavaju se danas u Srbiji, a biračka mjesta, kako je predviđeno, biće otvorena od 7 do 20 časova.

Pravo glasa ima 6.451.292 birača, a izbori se održavaju na 8.392 biračka mjesta, od kojih su 29 u zavodima za izvršenje sankcija i 93 u inostranstvu u 37 država, gdje ima 102.147 birača.

Glasački listići su štampani u 29 jezičkih varijanti.

Birači sa Kosova glasaće na 60 biračkih mjesta u Raški, Tutinu, Vranju i Kuršumliji.

Za 250 poslaničkih mjesta u Skupštini Srbije nadmetaće se ukupno 2.418 kandidata sa 18 izbornih lista, od kojih polovina ima status manjinske liste. Cenzus za ulazak u parlament je tri odsto, dok za liste nacionalnih manjina važi prirodni prag.

Izbore u Srbiji posmatraće 16.271 predstavnik posmatrača iz 26 domaćih udruženja i 57 stranih organizacija i udruženja.

Izbore će posmatrati i 622 strana posmatrača, najviše iz ODIHR – 291, zatim Parlamentarne skupštine OEBS-a (80), Parlamentarna skupština Saveta Evrope (24), Evropski parlament (15), kao i brojne ambasade i strane organizacije.

U Srbiji su danas počeli vanredni parlamentarni izbori na kojima 6.451.292 registrovana birača bira 250 poslanika Narodne skupštine, javlja Anadolu.

Na izborima učestvuje 18 izbornih lista s ukupno 2.418 kandidata, a glasanje se odvija na 8.392 biračka mjesta širom zemlje, uz prisustvo domaćih i međunarodnih posmatrača. Biračka mjesta su otvorena od sedam do 20 sati, a kako javlja reporter Anadolu na biračkim mjestima u Beogradu u jutarnjim satima okupljen je veliki broj građana.

Na biračkim mjestima zabranjeno je korištenje mobilnih telefona ili drugih sredstava komunikacija, kao i neovlašteno snimanje i fotografisanje dešavanja na biračkom mjestu.

Glasački listići štampani su u 29 jezičkih varijanti, zavisno od toga koji su jezici i pisma u službenoj upotrebi u pojedinim opštinama, odnosno gradovima u Srbiji.

Republička izborna komisija u roku od 96 sati od prijema svih zbirnih izvještaja o rezultatima glasanja donosi i objavljuje za sva biračka mjesta ukupan izveštaj o rezultatima izbora.

U raspodjeli poslaničkih mandata mogu učestvovati samo izborne liste koje su dobile najmanje tri posto glasova od broja birača koji su glasali, a izborna lista nacionalne manjine učestvuje u raspodjeli mandata i onda kada dobije manje od tri posto glasova.

Mandati se raspodjeljuju po takozvanom Dontovom sistemu, tako što se ukupan broj glasova koji je dobila izborna lista podijeli svakim brojem od jedan do 250, a dobijeni količnici razvrstavaju se po veličini tako da izbornoj listi pripada onoliko mandata koliko ima svojih količnika među 250 najvećih količnika svih izbornih lista koje učestvuju u raspodjeli.

Prema Zakonu o izboru narodnih poslanika, RIK u roku od deset dana od dana objavljivanja ukupnog izvještaja o rezultatima izbora rješenjem dodjeljuje mandate kandidatima za narodne poslanike po njihovom redoslijedu na izbornoj listi.

Rok za formiranje Narodne skupštine je 30 dana od objavljivanja konačnih rezultata izbora, dok je rok za formiranje nove vlade 90 dana od formiranja Narodne skupštine.

Izbore će pratiti veliki broj stranih i domaćih posmatrača, uključujući misije ODIHR-a, posmatračka misija Parlamentarne skupštine Vijeća Evrope, Evropskog parlamenta kao i sve domaće posmatračke misije.

Prijavljeni su i posmatrač iz Sjedinjenih Američkih Država, misija Ruske Dume, kao i drugih parlamenata.

Državljani Srbije koji žive u inostranstvu mogu da glasaju na jednom od 93 biračka mjesta u 37 država, a za glasanje je prijavljeno 102.147 birača.

Republička izborna komisija (RIK) donijela je odluku da će na svim biračkim mjestima u inostranstvu glasanje biti sprovedeno tako da ono traje 13 sati i da se završi najkasnije u 20 sati po vremenu u Srbiji.
Na dan glasanja bit će otvoreno 29 biračkih mjesta u zavodima za izvršenje krivičnih sankcija, dok je za birače sa Kosova određeno 60 biračkih mjesta u Vranju, Kuršumliji, Raškoj i Tutinu.

Na vanrednim parlamentarnim izborima učestvuje 18 lista, a devet ima položaj liste nacionalne manjine.

Vanredne parlamentarne izbore raspisao je 9.septembra tadašnji predsjednik Srbije Aleksandar Vučić koji je potpisao Ukaz o raspuštanju Narodne skupštine na osnovu obrazloženog prijedloga Vlade Srbije od 7. septembra.

Ovo će biti 15. parlamentarni izbori od uvođenja višestranačja u Srbiji 1990. godine, a deseti vanredni.

Posljednji parlamentarni izbori u Srbiji održani su 17. decembra 2023. godine.