Srpska pravoslavna crkva (SPC) iako nema status zvanične državne crkve, po specijalnim zakonskim i strateškim ovlašćenjima sprovodi zvaničnu državnu i nacionalnu politiku Srbije u regionu, ocijenio je poslanik Demokratske partije socijalista Dragutin Papović.

On smatra da to znači da je SPC osim što je vjerska zajednica istovremeno i nacionalno-politički instrument Srbije.

„Zato je svejedno da li se SPC naziva njenim zvaničnim imenom ili Crkvom Srbije, kako je naziva Vaseljenska patrijaršija. To su sinonimi za ovu crkvu koja je posvećna isključivo državnoj politici Republike Srbije i srpskom nacionalnom identitetu“, naveo je Papović u autorskom tekstu.

On je rekao da osim SPC ni jedna vjerska zajednica u Crnoj Gori nema ovako javno i jasno političko i nacionalno djelovanje.

„SPC ili Crkva Srbije je faktički zastupnik Republike Srbije i zato sve što Crna Gora ugovorom omogući SPC u Crnoj Gori to će istovremeno biti dobit i za Republiku Srbiju“, kazao je Papović.

On je ukazao da je u članu 11 Zakona o crkvama i vjerskim zajednicama Srbije iz 2006. godine propisano da SPC ima izuzetnu istorijsku, državotvornu i civilizacijsku ulogu u oblikovanju, očuvanju i razvijanju identiteta srpskog naroda.

Papović je naveo da je u Srbiji 2009. godine usvojen Zakon o dijaspori i Srbima u regionu kojim se ta država proglasila za matičnu državu svim Srbima u regionu, što znači i matičnom državom Srba u Crnoj Gori.

Prema njegovim riječima, tada je formiran i Savjet za saradnju sa Srbima u regionu.

„Jedan od zadataka Savjeta je da razmatra pitanja koja se odnose na vjerski identitet Srba u zemljama u regionu. SPC ima predstavnika u ovome Savjetu“, kazao je Papović.

On je istakao da je Vlada Srbije 2011. godine usvojila Strategiju očuvanja i jačanja odnosa matične države i dijaspore i matične države i Srba u regionu.

Papović ističe da je u toj Strategiji navedeno da se Crna Gora, poslije BiH, nalazi u središtu spoljne i regionalne politike Srbije.

On smatra da je to dokaz žive velikodržavne politike Srbije prema Crnoj Gori.

„Ovom Strategijom SPC je dobila i dobrovoljno prihvatila zadatak da, pored vjere, čuva nacionalnu kulturu i jezik Republike Srbije, da oblikuje nacionalni identitet u srpskoj dijaspori, a monaštvo i sveštenstvo SPC u Crnoj Gori je dobilo direktan zadatak da radi na očuvanju srpskog nacionalnog identiteta“, ocijenio je Papović.

On je rekao da je za realizaciju tih ciljeva Srbija je formirala finansijske fondove, organizovala medijsko i izdavačko djelovanje i stvorila organizacije koje su tokom protekle decenije, uz koordinaciju sa SPC-om, premrežile Crnu Goru.

On smatra da, šta Srbija može da dobije na osnovu ugovora koji je usvojila Vlada Dritana Abazovića najbolje pokazuju dva primjera.

„U ugovoru je naveden falsifikat da je Mitropolija crnogorsko-primorska postojala za vrijeme crnogorskih mitropolita/gospodara. Istina je da je Mitropolija crnogorsko-primorska formirana tek 1931. godine, a da su do 1918. godine u Crnoj Gori postojale autokefalna Cetinjska mitropolija, odnosno Crnogorska crkva“, kazao je Papović.

On je ocijenio da će, ako ugovor bude potpisan, to Mitropoliji crnogorsko-primorskoj, a u stvari SPC, omogućiti da na osnovu falsifikata preuzme, ne samo istoriju autokefalne Cetinjske mitropolije i Crnogorske crkve, nego i najveći dio istorije Crne Gore od vremena Crnojevića do 1918. godine.

„U krajnjem, to će postati istorijsko nasljeđe Srbije, što stvara pretpostavku da se u istorijskim udžbenicima u Srbiji tvrdi da je novovjekovnu državu Crnu Goru stvorila SPC“, upozorio je Papović.

On je rekao da je to poznati falsifikat SPC, ali da će sada, ukoliko se potpiše ovakav ugovor, Vlada Crne Gore odobriti taj falsifikat.

Papović je objasnio da se drugi primjer odnosi na pravoslavne crkve i manastire koji su u Crnoj Gori sagrađeni prije 1918. godine i koji su istovremeno dio kulturno-istorijskog nasljeđa Crne Gore.

„Ako se Crkvi Srbije, na osnovu falsifikovanog istorijskog kontinuiteta iz preambule ugovora, preda ovo sakralno naljeđe, onda će to faktički postati kulturno-istorijsko nasljeđe Srbije u Crnoj Gori“, ocijenio je Papović.

On je dodao da su u pravu su Abazović i URA kada kažu da te crkve i manastire neće niko iz Crne Gore prenijeti u Čačak.

Papović smatra da će ovakvim ugovorom Abazović i URA za Srbiju učiniti više od toga.

„Srbija će preko SPC faktički postati vlasnik pravoslavnih manastira i crkava u Crnoj Gori, što je za Srbiju bolje nego da ih premjesti u Čačak. Abazović Crnoj Gori i Crnogorcima relaksirano i cinično otima najveći dio istorije, kulturu i vjersko nasljeđe i predaje ga SPC odnosno Srbiji“, kazao je Papović.

On je rekao da falsifikovanje istorije koje su Vlada i SPC izvršili u preambuli ugovora može izazvati još posljedica.

„Vlada je ugovorom istoriju i nasljeđe Hrišćanske Crkve od apostolskih vremena prepisala Crkvi Srbije. To znači da se SPC predaju istorija i nasljeđe katoličke Dukljansko-barske nadbiskupije“, smatra Papović.

On je kazao da se „tim drskim falsifikatom“ direktno ugrožava Temeljni ugovor Crne Gore sa Svetom Stolicom koja, vjerovatno, neće lako prećutati predaju istorije katoličanstva u Crnoj Gori u korist SPC.

„Ovo može dovesti do zahtjeva Svete Stolice za revizijom Temeljnog ugovora i do poremećaja u diplomatskim odnosima koje imaju Crna Gora i Sveta Stolica. Osim toga, usvojenim ugovorom Vlada je Crkvi Srbije dala više prava i privilegija nego što je to ugovorima dala Svetoj Stolici, Islamskoj zajednici i Jevrejskoj zajednici“, rekao je Papović.

On je rekao da su sa druge strane, one preuzele i ispunile neke obaveze prema državi.

„Sveta Stolica, Islamska zajednica i Jevrejska zajednica su se ugovorima obavezale da će se teritorijalna konfiguracija crkvenih područja Katoličke crkve, odnosno granice vjerske jurisdikcije Islamske i Jevrejske zajednice poklapati sa državnim granicma Crne Gore“, naveo je Papović.

On je da su preuzele i obavezu da će prije objavljivanja imenovanja vjerskih velikodostojnika o tome na povjerljiv način obavijestiti Vladu Crne Gore. Tako je i bilo.

„No, tih obaveza prema državi i Vladi nema u ugovoru sa SPC. SPC može da se u Crnoj Gori organizuje i preko državne granice, pa je tako Sutorinu stavila pod nadležnost Zahumsko-hercegovačke, a Pljevlja pod nadležnost Mileševske eparhije. Jasno je zbog čega“, naveo je Papović.

Prema njegovim riječima, to može biti povod da Katolička crkva, Islamska i Jevrejska zajednica zatraže reviziju svojih ugovora i da se oslobode od ovih obaveza.

Papović je kazao da bi tako Sveta Stolica mogla da Barsku nadbiskupiju podredi nadbiskupiji u Skadru, ili bi Islamska zajednica mogla da se organizaciono poveže sa Islamskim zajednicama u Bosni, Srbiji ili u Turskoj.

„Dok se Crkvi Srbije ugovorom daje naddržavni status, ove vjerske zajednice su svoje djelovanje uskladile sa državom. Zato postoji opravdana mogućnost da ove vjerske zajednice ugovor sa SPC protumače kao svoju diskriminaciju, što bi moglo dovesti do vjerskih, političkih, nacionalnih i diplomatskih problema“, upozorio je Papović.

On smatra da će se, ukoliko se potpiše u sadašnjoj verziji, ugovor sa SPC će gotovo izvjesno urušiti besprekoran odnos koji je država Crna Gora imala sa drugim vjerskim zajednicama od obnove nezavisnosti.

„Crna Gora bi tako istovremeno kapitulirala pred SPC i pogoršala odnose sa ostalim vjerskim zajednicama. To bi mogao biti nepovratan put u međuvjersku netrpeljivost, međunacionalne zaoštrenosti i teže političke krize“, kazao je Papović.

On je rekao da onaj ko u ime Vlade potpiše ovakav ugovor ili o svojoj državi ne zna ništa ili svjesno radi protiv svoje države.

„Ovakav ugovor je gotovo nemoguće popraviti djelimičnim izmjenama u kratkom periodu“, kazao je Papović.

On je ocijenio da bi ga trebalo uraditi iznova s jasno definisanim i zaštićenim državnim interesima i s jasnom predstavom o vjerskoj zajednici s kojom se pregovora.

„Crkvi Srbije i njenim vjernicima u Crnoj Gori se kroz ugovor moraju garantovati vjerska ravnopravnost, ustavna i zakonska prava. No, Vlada ne bi smjela da žmuri pred činjenicom da SPC u Crnoj Gori realizuje nacionalnu politiku Republike Srbije. Za takvo političko djelovanje mora postojati adekvatan odgovor“, zaključio je Papović.