Krijumčarenje heroina predstavlja dominantnu kriminalnu aktivnost za organizovane kriminalne grupe sa sjevera Crne Gore, navodi se u izvještaju iz Procjene opasnosti od teškog i organizovanog kriminala u Crnoj Gori (SOCTA 2021).

Posljednjih godina, dokument precizira, registrovano je i da su se pojedine kriminalne strukture iz centralnog dijela Crne Gore aktivno uključile u sprovođenje navedene kriminalne aktivnosti.

„Kada su u pitanju najvažnije grupe, radi se o finansijski jakim kriminalnim grupama, sa čvrstom hijerarhijom, precizno definisanim ulogama i pozicijama pripadnika. Grupu vezuju jake porodične veze i dugogodišnje poznanstvo, budući da uglavnom potiču iz istog mjesta. Grupe su sastavljene od državljana Crne Gore, Kosova, Albanije i Turske“, navodi SOCTA.

Promjena rute šverca kokaina

Ono što posebno treba ukazati jeste da je posljednjih godina registrovan trend smanjenog obima krijumčarenja heroina preko teritorije Crne Gore, prvenstveno zbog promjena krijumčarskih ruta i modusa sprovođenja ove kriminalne aktivnosti.

„Naime, organizovane kriminalne grupe koje na transnacionalnom nivou kontrolišu ovu kriminalnu aktivnost se u sve većoj mjeri opredjeljuju za krijumčarenje pomorskim rutama, pretežno iz luka u Turskoj, direktno ka lukama i ulaznim tačkama u zemljama Zapadne Evrope.

Velike količine heroina koje se krijumčare Balkanskom rutom uglavnom zaobilaze teritoriju Crne Gore, obzirom da se krijumčari u sve većoj mjeri odlučuju da heroin koji je transportovan do Kosova, preko Albanije pomorskim rutama dalje krijumčare u pravcu Italije.

Krijumčarenje heroina preko teritorije Crne Gore vrši se posredstvom dvije rute.

Jedna od ruta ide iz nama susjedne Albanije (lokacije Skadar, Kruje, Leše, Drač i Tropoja) preko centralnog i južnog dijela Crne Gore (ulazne tačke predstavljaju granični prelazi Božaj i Sukobin) dalje preko Herceg Novog i graničnog prelaza Debeli brijeg prema Hrvatskoj i dalje prema drugim zemljama Evrope.

Druga ruta predstavlja dio tradicionalne balkanske rute kojom se heroin iz Avganistana preko Turske krijumčari do Kosova, odakle se iz oblasti oko Peći krijumčari dalje preko granice Crne Gore do Rožaja“, navodi se u izvještaju.

Dio heroina koji je prokrijumčaren u Crnu Goru zadržava se na našoj teritoriji i isti je namijenjen domaćem tržištu, dok se preostali, uobičajeno veći dio prokrijumčarene količine priprema za krijumčarenje prema Srbiji i Bosni i Hercegovini i dalje prema drugim zemljama Evrope.

U dijelu koji se odnosi na krijumčarenje prema Srbiji, raspoloživi podaci ukazuju da nije riječ o intenzivnom krijumčarenju, ali su registrovani slučajevi krijumčarenja u oba pravca (Crna Gora – Srbija i Srbija – Crna Gora).

Posebnu pogodnost za organizovane kriminalne grupe sa sjevera Crne Gore predstavljaju uspostavljeni direktni kontakti sa snabdjevačima u Turskoj, posredstvom lica sa Balkana preko kojih se i vrši nabavka heroina, a registrovano je da su i pojedine kriminalne grupe iz centralnog dijela Crne Gore takođe uspostavile navedene konekcije.

Krijumčarenje preko Crne Gore

Preko teritorije Crne Gore heroin se krijumčari kopnenim putem, najčešće preko zvaničnih graničnih prelaza, u količinama od 5 – 30 kg, korišćenjem autobusa, putničkih i teretnih motornih vozila, sakriven u specijalno izrađenim bunkerima.

„Paravan za krijumčarenje predstavlja korišćenje transportnih sredstava kompanija koje se bave uvozom/izvozom i transportom različitih vrsta roba.

Posebno se mora ukazati na činjenicu da je najveći dio zaplena registrovan na graničnim prelazima Božaj i Debeli brijeg, te da su u lancu krijumčarenja bila uključena lica koja nijesu državljani Crne Gore. U svim registrovanim slučajevima u predmetnu aktivnost bili su uključeni državljani Albanije“, precizira dokument.

Povezuju se šverceri kokaina i heroina

Dalje se navodi da je uizvještajnom periodu primjetan je trend povezivanja organizovanih kriminalnih grupa iz Crne Gore koje se bave krijumčarenjem heroina (koje posjeduju razvijene saradničke mreže u Njemačkoj, Francuskoj, Švajcarskoj, Belgiji) sa organizovanim kriminalnim grupama čija je dominantna aktivnost krijumčarenje kokaina, tako da su ranije izgrađene mreže distributera kokaina na području zemalja Evrope, postale mreže za distribuciju heroina i marihuane.

„U odnosu na distribuciju heroina na lokalnom nivou, analize ukazuju da pripadnici kriminalnih grupa iz Berana, Nikšića, Podgorice i Bara narkotike nabavljaju od organizovanih kriminalnih grupa sa područja Rožaja, dok se jedan dio nabavlja direktno iz Albanije, i vrše njegovu dalju distribuciju širom teritorije Crne Gore“, piše u SOCTA-i.

Čistoća heroina u Crnoj Gori

Ono što se, prema izvještaju, posebno mora naglasiti jeste i procenat čistoće heroina koji je namijenjen uličnoj distribuciji.

„Analize zaplijenjenog heroina ukazuju da procenat čistoće iznosi od 4-12%. Sprovedena vještačenja ukazuju da se za miješanje, kao razblaživači, najčešće koriste paracetamol i kofein. U odnosu na populaciju konzumenata, na osnovu raspoloživih podataka može se zaključiti da je heroin zastupljen u procentu od 10 – 15% u odnosu na ukupnu populaciju konzumenata. Pojedini podaci ukazuju da nije primjetan alarmantan trend porasta novih korisnika, već je riječ uglavnom o dugogodišnjim konzumentima koji su vremenom i sami postali uključeni u aktivnosti distribucije heroina“, zaključuje se u dokumentu.

Cijene heroina u Crnoj Gori

Cijene heroina, bez obzira da li se radi o heroinu koji je namijenjen daljem krijumčarenju ili lokalnoj distribuciji, su približno iste.

„Cijena kilograma heroina u Crnoj Gori iznosi od 15 – 21.000 eura, dok se cijena heroina koji se distribuira na lokalnom nivou krajnjim korisnicima kreće u rasponu od 10 – 20 eura po gramu, izuzimajući ljetnju turističku sezonu kada je registrovan trend blagog porasta cijene grama heroina koja iznosi 30 eura. Upoređujući cijene heroina koji je namijenjen uličnoj distribuciji narkotika na tržištu zemalja regiona, može se konstatovati da iste ne odstupaju od cijena koje su karakteristične za Crnu Goru“, navodi se u izvještaju.