Crna Gora je među evropskim državama sa najvišom stopom zatvorenika na 100.000 stanovnika, a za godinu je zabilježila i značajan porast zatvorske populacije u Evropi, pokazuje najnoviji izvještaj Savjeta Evrope (SE) o godišnjoj kaznenoj statistici (SPACE I).

U izvještaju se navodi da je 31. januara 2025. u 51 zatvoru u državama članicama SE, bilo ukupno 1.107.921 osoba u pritvoru ili na izdržavanju zatvorske kazne. Stopa zatvorske populacije u Evropi iznosila je 110 zatvorenika na 100.000 stanovnika, dok je u Crnoj Gori taj pokazatelj bio znatno viši – 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika.
Crna Gora se, prema istim podacima, našla u grupi zemalja sa najvišim stopama zatvaranja, iza Turske, Azerbejdžana, Moldavije, Gruzije i Mađarske, a ispred Albanije, Poljske, Letonije, Češke, Srbije, Litvanije i Slovačke.

„Zemlje sa najvišim stopama zatvaranja bile su Turska (458 zatvorenika na 100.000 stanovnika), Azerbejdžan (271), Republika Moldavija (245), Gruzija (232), Mađarska (206), Crna Gora (200), Albanija (192), Poljska (189), Letonija (189), Češka (178), Srbija (174), Litvanija (154) i Slovačka (151)“, stoji u izvještaju.

U Crnoj Gori, navodi se u dokumentu, za samo godinu je značajno porasla stopa zatvorske populacije – od januara 2024. do januara 2025. taj rast je iznosio 22 odsto.

Istovremeno, Crna Gora nije među evropskim zemljama sa prenatrpanim zatvorima – prosjek te stope u Evropi je 89 zatvorenika na 100 dostupnih mjesta. Crna Gora je ispod tog prosjeka, sa 85 zatvorenika na 100 dostupnih mjesta.
Iz SE navode da je u zatvorskom sistemu Crne Gore više od polovine zatvorenika čine pritvorenici, odnosno osobe koje nijesu pravosnažno osuđene. U Evropi je, prema izvještaju, 26 odsto svih zatvorenika bilo u pritvoru, dok je u Crnoj Gori taj udio iznosio 53 odsto.

„Zatvorski sistemi sa najvišim udjelima bili su Albanija (62%), Crna Gora (53%), Jermenija (52%), Švajcarska (49%), Holandija (45%), Luksemburg (45%), Hrvatska (42%), Island (42%), Sjeverna Irska (UK) (40%), Ukrajina (40%), Malta (37%) i Slovenija (34%)”, navodi se u izvještaju.

U izvještaju se navodi i da je prosječna starost zatvorenika u evropskim kaznenim ustanovama bila 39 godina, uz značajne razlike među državama. Italija i Portugal prijavili su najstariju prosječnu starost zatvorenika 42 godine, a slijede Crna Gora, Estonija i Srbija, sa 41 godinom.

Crna Gora je, međutim, među zemljama sa najnižim udjelom žena u zatvorskoj populaciji. U Evropi su žene činile 5,2 odsto zatvorenika, dok je u Crnoj Gori taj udio bio 2,8 odsto. Niži udio imale su samo Albanija, sa 1,6 odsto, i Jermenija, sa 2,6 odsto.

„Najniži udjeli zatvorenica zabilježeni su u Albaniji (1,6%), Jermeniji (2,6%), Crnoj Gori (2,8%), Azerbejdžanu (3,1%), Francuskoj (3,4%), Bugarskoj (3,9%), Engleskoj i Velsu (UK) (4%), Škotskoj (UK) (4%) i Belgiji (4,2%)“, stoji u izvještaju.

Kad je u pitanju udio stranih državljana na izdržavanju kazne, Crna Gora je sa 16 odsto ispod evropskog prosjeka.

Najveći udio stranih državljana imale su zatvorske uprave Luksemburga, Švajcarske, Kipra, Austrije, Slovenije, Katalonije, Grčke, Malte, Njemačke i Belgije. U dokumentu se navodi da su ispod evropskog prosjeka bile Crna Gora, Engleska i Vels, Gruzija, Jermenija, Estonija, Češka, Škotska, Sjeverna Irska, Sjeverna Makedonija, Letonija i Slovačka.

„Krivična djela povezana sa drogom i dalje su najčešća djela zbog kojih su osobe izdržavale zatvorske kazne (17,3%), a slijedi krađa (12,1%). Otprilike svaki treći osuđeni zatvorenik izdržavao je kaznu za nasilna krivična djela, uključujući ubistvo ili pokušaj ubistva (10,9%), silovanje ili druga seksualna krivična djela (8,6%), napad (6,3%) i razbojništvo (6,1%). Ukupno je 2,7 odsto zatvorenika osuđeno za krivična djela u drumskom saobraćaju, a isti udio zatvorenika osuđen je za ekonomska ili finansijska krivična djela“, stoji u propratnom saopštenju SE.